Deze website maakt gebruikt van cookies om instellingen te onthouden en om de website beter op uw behoeften af te stemmen. Klik hier voor meer informatie over cookies.

Ja, ik ga akkoord Nee, ik ga niet akkoord X
Boskalis jaarverslagen 2012

Marker wadden: baanbrekend ecologisch ontwerp voor natuurherstel

In maart 2016 start Boskalis met fase 1 van de aanleg van één van de grootste natuurherstelprojecten van West-Europa: de Marker Wadden. Het ecologisch verarmde Markermeer verandert in een vitaal gebied met een rijke flora en fauna dankzij de aanleg van natuureilanden van zand, klei en slib. “Building with Nature-technieken staan centraal op het project,” zegt Hendrik Postma, directielid van Boskalis Nederland.

Het Markermeer is ontstaan in 1976, na de aanleg van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad. De dijk had grote gevolgen voor het onderwatermilieu. Slib dat vroeger door de stroming werd afgevoerd naar het IJsselmeer bleef als een deken op de bodem van het Markermeer liggen en vertroebelde het water. Hierdoor ging in de laatste decennia de vis­ en vogelstand sterk achteruit. “Met de aanleg van de Marker Wadden willen wij de ecologie weer in evenwicht brengen,” zegt Roel Posthoorn, projectdirecteur Marker Wadden van opdracht­gever Natuurmonumenten. “Het Markermeer is, samen met het IJsselmeer, het grootste zoete kleimeer van West-­Europa. Het is nu een enorme plas onbestemd troebel water tussen Lelystad en Amsterdam. We hebben in de afgelopen jaren een visie ontwikkeld om het Markermeer een duurzame toekomst te geven, met het Nederlandse waddengebied als inspiratiebron.” Natuurmonumenten krijgt die mogelijkheid dankzij een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij en steun van de Rijksoverheid en de provincie Flevoland. Rijkswaterstaat draagt zorg voor het contractmanagement.

Weerklank

De ideeën van Natuurmonumenten vonden weerklank in de visie van Boskalis, als een van de grondleggers van de Building with Nature-­filosofie. “Dat betekent dat we bij het ontwerpen van vaargeulen, havens of windmolenparken niet alleen nadenken over het waterbouwkundige deel, maar in de planfase al direct de ecologische aspecten meenemen,” aldus Postma. “Door ecologische kennis te ontwikkelen kunnen we natuurlijke processen beter voorspellen. Het toepassen van die kennis in onze ontwerpen helpt ons weerstanden te overwinnen en het voortraject van projecten verkorten.” Postma benadrukt dat deze benadering op vrijwel ieder project toepasbaar is. “Maar het project Marker Wadden is een Building with Nature­-project bij uitstek,” zegt hij. “Het landschap en de ecologie hebben van meet af aan centraal gestaan. Uitgangspunt in onze benadering was de vraag welke voorzieningen er nodig waren om een gezonde habitat te creëren voor flora en fauna. Pas daarna kwamen wij, in onze rol van waterbouwer, aan zet om de plannen te realiseren. Het samenspel tussen de verschillende partijen om wensen en praktische mogelijkheden op elkaar af te stemmen heeft tot dit baanbrekende ontwerp geleid.”

Aanpak

“De doelstelling van de betrokken partijen is een zo slim mogelijke aanpak te kiezen, waarbij het creëren van een gezamenlijk draagvlak en het zoeken naar optimalisaties en innovaties centraal staan. Een van de innovaties die we op dit project introduceren is ‘bouwen met slib’. Zo kunnen we met eenvoudige middelen een natuurgebied van hoge kwaliteit ontwikkelen,” zegt Postma. Fase 1 van het project omvat de aanleg van het eerste grote eiland en een moeras­gebied met vegetatie, ondiepe plassen, kreken en geulen. Boskalis legt, zowel boven als onder water, een nieuw gebied aan van circa 300 hectare. Het wordt tegen storm beschermd door de aanleg van stranden, zanddammen en lage duinen, die verbonden zijn door een stenen dam. Er worden geleidelijke overgangen van land naar water aangelegd, en onder water worden verschillende niveaus aangebracht. Daardoor bezinkt het slib in ondieptes en kreken en ontstaat een natuurlijk water­zuiveringssysteem. Daarnaast wordt een speciale geul aangelegd om het slib van het Markermeer te verzamelen. Deze ‘slibvang’ maakt het troebele water weer helder. Het opgevangen slib wordt gebruikt om in de toekomst meer eilanden te bouwen. “Dat is een uniek aspect van dit werk, want het materiaal is eigenlijk te slap voor de bouw van een eiland. We lossen dat op door eerst ringdijken van zand aan te leggen, waarin we vervolgens het slib aanbrengen en wat zich daarna tot een natuurgebied ontwikkelt. Dat is een van de Building with Nature­-toepassingen die dit project zo interessant maken,” zegt Postma.

Paradijs

Posthoorn verwacht dat de natuur in het Markermeer zich snel kan herstellen. “Op de natuurlijke oevers zullen weer mosselbanken ontstaan. Waterplanten gaan weer groeien, vissen gaan weer paaien en vogels zullen in groten getale terugkeren naar het gebied,” zegt hij. De Marker Wadden worden niet alleen een paradijs voor vissen en vogels, maar ook voor natuurliefhebbers. De plannen voorzien in de aanleg van een haven waar jachten kunnen aanmeren en er worden lange wandelpaden, uitkijkposten en speelplaatsen voor de kinderen aangelegd. “De voorbereidingen voor de eerste fase zijn in volle gang, de uitvoering start in maart 2016,” aldus Postma. “Na circa 12 maanden is het eerste eiland boven water, waarna de inrichting kan beginnen.”

Klik hier voor de animatie van het Marker Wadden project.

Toegevoegd aan Mijn verslag Voeg toe aan Mijn verslag